KUALA LUMPUR, 28 September 2026 — Negara kehilangan seorang tokoh wanita yang cukup dekat dengan sejarah pembangunan Malaysia apabila Tun Dr Hasmah Mohd Ali meninggal dunia pada usia 100 tahun di Institut Jantung Negara (IJN), Kuala Lumpur, pagi Isnin.
Allahyarhamah menghembuskan nafas terakhir pada pukul 9.20 pagi, dengan berita pemergiannya disahkan oleh anaknya, Tan Sri Mokhzani Mahathir. Beliau meninggalkan suami, mantan Perdana Menteri Tun Dr Mahathir Mohamad, serta tujuh orang anak.
Jenazah Allahyarhamah kemudiannya diberikan Istiadat Pengebumian Pembesar Negara, sebagai penghormatan terhadap jasa dan sumbangannya kepada negara, sebelum dikebumikan di Pusara Negara, Presint 20, Putrajaya pada petang hari sama.
Pemergian Tun Dr Hasmah bukan sahaja menutup satu bab dalam kehidupan keluarga salah seorang Perdana Menteri paling lama berkhidmat di Malaysia, malah turut membawa pergi seorang tokoh yang mempunyai rekod perkhidmatan tersendiri dalam bidang perubatan, kesihatan awam, pendidikan dan kebajikan masyarakat.
Perintis wanita Melayu dalam dunia perubatan
Dilahirkan pada 12 Julai 1926 di Kampung Jawa, Klang, Selangor, Tun Dr Hasmah merupakan anak keenam daripada 10 beradik. Beliau membesar ketika peluang pendidikan tinggi untuk wanita Melayu masih terhad, namun berjaya memasuki bidang yang ketika itu sebahagian besarnya didominasi lelaki.
Beliau menjadi antara wanita Melayu terawal menuntut dalam bidang perubatan di King Edward VII College of Medicine di Singapura dan menamatkan latihan klinikalnya pada 1955, sebelum memulakan kerjaya dalam perkhidmatan kesihatan kerajaan.
Selepas berkahwin dengan Tun Dr Mahathir pada 1956, beliau berpindah ke Kedah dan meneruskan khidmat sebagai pegawai perubatan. Di sinilah sebahagian besar asas legasinya dalam kesihatan awam mula terbentuk.
Pengalaman berhadapan secara langsung dengan masyarakat, khususnya keluarga di luar bandar, membawa tumpuan kerjayanya kepada bidang kesihatan ibu dan anak, imunisasi, pendidikan kesihatan dan penjagaan kesihatan masyarakat.
Mencipta sejarah dalam kesihatan ibu dan anak
Pada 1965, Tun Dr Hasmah mencipta sejarah apabila dilantik sebagai pegawai perubatan dalam Jabatan Kesihatan Ibu dan Anak di Kedah.
Sembilan tahun kemudian, pada 1974, beliau sekali lagi mencatat pencapaian penting apabila dilantik sebagai Pegawai Kesihatan Ibu dan Anak Negeri Kedah.
Sumbangan dalam bidang ini berlangsung ketika Malaysia sedang giat membangunkan dan memperluaskan sistem kesihatan awam, khususnya kepada penduduk luar bandar.
Beliau akhirnya menamatkan perkhidmatan kerajaan pada 1979, selepas lebih dua dekad mencurahkan khidmat dalam bidang perubatan dan kesihatan awam.
Daripada doktor kepada pejuang isu nasional
Apabila Tun Dr Mahathir menjadi Perdana Menteri pada 1981, peranan awam Tun Dr Hasmah semakin luas.
Namun, latar belakang beliau sebagai doktor kekal menjadi asas kepada banyak isu yang diperjuangkannya. Kesihatan wanita, perancangan keluarga, kesihatan mental, literasi dewasa, kebajikan keluarga dan kanak-kanak serta pencegahan penyalahgunaan dadah antara bidang yang mendapat perhatiannya.
Pada dekad 1980-an, beliau aktif dalam usaha meningkatkan kesedaran mengenai bahaya penyalahgunaan dadah dan terlibat dalam persidangan antarabangsa berkaitan isu berkenaan.
Peranannya kemudian berkembang ke pentas global. Pada 1992, beliau terlibat dalam First Ladies’ Summit for the Economic Advancement of Rural Women di Geneva, manakala pada 1995, beliau mengetuai delegasi Malaysia ke United Nations Fourth World Conference on Women di Beijing. RTM turut merekodkan penglibatan antarabangsa beliau dalam usaha memerangi dadah, kesihatan mental dan isu wanita sebagai sebahagian daripada legasinya.
Sumbangan dalam pendidikan
Sumbangan Tun Dr Hasmah turut merangkumi bidang pendidikan apabila beliau dilantik sebagai Canselor Multimedia University (MMU) pada 1997, sekali gus meneruskan peranan awamnya dalam pembangunan pendidikan dan generasi muda.
Pada 31 Oktober 2003, beliau dianugerahkan Seri Setia Mahkota Malaysia (SSM) yang membawa gelaran Tun, antara penghormatan tertinggi Persekutuan.
Beliau turut berada di sisi Tun Dr Mahathir ketika suaminya menerajui kerajaan bagi dua tempoh, iaitu 1981 hingga 2003 dan 2018 hingga 2020. Namun perjalanan hidup Tun Dr Hasmah memperlihatkan bahawa sumbangannya kepada negara telah bermula jauh lebih awal daripada peranannya sebagai isteri Perdana Menteri.
Seabad kehidupan merentasi sejarah negara
Tun Dr Hasmah sempat menyambut ulang tahun kelahirannya yang ke-100 pada 12 Julai 2026.
Satu abad kehidupannya merentasi pelbagai fasa sejarah Malaysia — daripada zaman sebelum kemerdekaan, pembentukan sistem kesihatan awam negara, pembangunan Malaysia moden sehingga memasuki era digital.
Kerajaan memberikan penghormatan terakhir menerusi Istiadat Pengebumian Pembesar Negara. Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim menyifatkan pemergiannya sebagai kehilangan besar kepada masyarakat dan negara serta mengenang jasa dan khidmat Allahyarhamah, khususnya dalam kerja kebajikan dan keprihatinannya terhadap masalah rakyat.
Tun Dr Hasmah meninggalkan legasi yang melangkaui kedudukannya sebagai isteri kepada seorang Perdana Menteri. Daripada seorang wanita Melayu yang merintis jalan dalam profesion perubatan, kepada pegawai kesihatan yang memberi perhatian kepada ibu dan kanak-kanak, seterusnya membawa isu kesihatan, wanita dan kebajikan ke pentas antarabangsa, perjalanan hidupnya menjadi sebahagian daripada sejarah pembangunan sosial Malaysia.
Doktor. Perintis. Pendidik. Seabad kehidupannya meninggalkan jejak dalam sejarah negara.
