Lebih 29,000 kakitangan kesihatan kontrak di bawah Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) masih belum diberikan status lantikan tetap, sekali gus mencetuskan persoalan serius mengenai kelestarian sistem kesihatan awam negara serta kebajikan barisan hadapan perubatan.
Berdasarkan pendedahan di Dewan Negara Parlimen pada 15 Disember 2025, setakat 30 September 2025, seramai 29,328 anggota lantikan kontrak masih berkhidmat di fasiliti kesihatan awam di seluruh negara. Angka ini melibatkan pelbagai jawatan kritikal termasuk pegawai perubatan, pakar, jururawat, pegawai farmasi, penolong pegawai perubatan serta kakitangan sokongan klinikal lain.
Menurut KKM, pelantikan kontrak dilaksanakan bagi memenuhi keperluan perkhidmatan, obligasi latihan profesional serta kekangan pewujudan jawatan tetap. Namun, realitinya, situasi yang berlarutan ini semakin menekan moral kakitangan kesihatan dan berpotensi menjejaskan kualiti perkhidmatan kesihatan awam.
Siapa Mereka Yang Terlibat?
Data menunjukkan kumpulan terbesar kakitangan kontrak terdiri daripada pegawai perubatan, diikuti pegawai perubatan latihan siswazah, pegawai farmasi, penolong pegawai perubatan, serta pelbagai kategori juruteknik dan kakitangan sokongan kesihatan.
Turut terlibat ialah pakar perubatan, pegawai psikologi, juruteknologi makmal, juru X-ray dan personel sokongan pentadbiran. Hakikat ini menimbulkan persoalan besar: bagaimana sistem kesihatan awam boleh kekal mampan jika sebahagian besar tenaga kerjanya berada dalam keadaan tidak menentu?
Implikasi Terhadap Moral & Kualiti Perkhidmatan
Status kontrak yang berpanjangan bukan sekadar isu pentadbiran, tetapi memberi kesan langsung kepada motivasi, kesejahteraan mental dan perancangan masa depan petugas kesihatan.
Ramai dalam kalangan mereka terpaksa berkhidmat dalam tekanan tinggi, syif panjang dan beban kerja berlebihan tanpa jaminan kerjaya jangka panjang. Keadaan ini mendorong sebahagian tenaga mahir memilih untuk berhijrah ke sektor swasta atau ke luar negara, sekali gus menyumbang kepada kehilangan kepakaran dalam sistem kesihatan awam.
Pemerhati kesihatan awam turut memberi amaran bahawa ketidakstabilan ini boleh meningkatkan risiko keletihan melampau (burnout), kesilapan klinikal serta penurunan kualiti penjagaan pesakit — khususnya di hospital kerajaan yang sedia berdepan kekangan sumber.
Alasan Kerajaan & Cabaran Struktur
KKM memaklumkan bahawa urusan lantikan tetap dilaksanakan dari semasa ke semasa berdasarkan kekosongan jawatan, kelulusan pewujudan jawatan baharu serta faktor peletakan jawatan atau penolakan lantikan oleh pegawai tetap sedia ada.
Namun, pendekatan ini dilihat bersifat reaktif dan tidak menyelesaikan masalah secara menyeluruh. Tanpa pelan penyerapan tetap yang jelas dan berperingkat, isu sama berisiko berulang saban tahun, terutamanya apabila negara berdepan krisis kesihatan baharu atau peningkatan beban pesakit.
Isu Lebih Besar: Ketahanan Sistem Kesihatan Negara
Pengalaman pandemik lalu membuktikan bahawa kekuatan sebenar sistem kesihatan terletak pada tenaga manusianya, bukan sekadar bangunan atau peralatan perubatan.
Jika isu status kontrak ini terus berlarutan, negara berdepan risiko kehilangan tenaga kerja berkemahiran tinggi yang telah dilatih menggunakan dana awam. Dalam jangka panjang, kos melatih semula kakitangan baharu boleh menjadi jauh lebih tinggi berbanding usaha mengekalkan dan menyerap tenaga sedia ada.
Keadaan ini menjadi lebih kritikal apabila Malaysia sedang menghadapi cabaran peningkatan penyakit tidak berjangkit, ancaman wabak baharu, serta perubahan struktur demografi penduduk yang semakin menua.
Jalan Ke Hadapan: Perlukan Keberanian Dasar
Penganalisis dasar berpandangan kerajaan perlu mempertimbangkan reformasi menyeluruh pengurusan sumber manusia kesihatan, termasuk pelan penyerapan tetap berperingkat dengan garis masa jelas, penilaian semula jawatan kritikal serta keseimbangan antara kemampuan fiskal dan keperluan strategik negara.
Tanpa keputusan dasar yang tegas, krisis status kontrak ini berisiko menjadi ancaman senyap yang menghakis kepercayaan kakitangan kesihatan terhadap sistem yang mereka sokong selama ini.
Pada masa yang sama, pemerhatian terhadap fenomena tawaran gaji serta imbuhan yang lebih lumayan oleh negara luar seperti Singapura, lebih memburukkan keadaan. Jika perkara ini tidak diberikan perhatian serius, sudah pasti modal insan terlatih dalam bidang ini akan terus berkurang sekali gus memberi ancaman besar kepada keseluruhan sektor penjagaan kesihatan awam negara.
Kesimpulannya, isu lebih 29,000 kakitangan kesihatan kontrak bukan sekadar angka dalam rekod Parlimen, tetapi gambaran cabaran sebenar sistem kesihatan awam Malaysia. Persoalan utama kini ialah sama ada negara benar-benar bersedia mempertahankan mereka yang selama ini mempertahankan nyawa rakyat.
