🧾 Kronologi & Fakta Teras
Skandal bermula apabila ahli perniagaan dan pemberi maklumat, Albert Tei Jiann Cheing, mendedahkan video perbualan bersama dua ADUN Sabah yang didakwa membincangkan permintaan wang sogokan sebagai syarat kelulusan lesen perlombongan. Menurut laporan oleh Free Malaysia Today, jumlah keseluruhan sogokan yang ditawarkan mencecah RM350,000.
Pada 30 Jun 2025, dua ADUN iaitu Yusof Yacob (Sindumin) dan Andi Suryady Bandy (Tanjung Batu) didakwa di mahkamah, manakala Tei sendiri menghadapi pertuduhan menawarkan sogokan. Ketiga-tiganya mengaku tidak bersalah dan diberi jaminan. Perbicaraan dijadualkan bermula pada 5 Ogos.
🌐 Dakwaan Lebih Luas & Pembabitan Syarikat Asing
Walaupun hanya tiga individu dituduh setakat ini, Tei mendakwa seramai 15 tokoh politik Sabah lain turut terlibat. Beliau menyelar Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) kerana hanya menyasarkan “ikan bilis” dan bukan “jerung politik”. Pendedahan lanjut menunjukkan wujudnya syarikat berpangkalan di Singapura yang didakwa membiayai urusan pelobi lesen mineral ini, menurut Scoop.
South China Morning Post melaporkan bahawa firma tersebut kini dalam radar SPRM dan siasatan rentas sempadan telah dilancarkan.
🏭 Lesen 70,000 Hektar dan Isu Farhash
Nama Farhash Wafa Salvador Rizal Mubarak, bekas pembantu khas Perdana Menteri, turut dikaitkan dalam dokumen pendaftaran syarikat yang menerima lesen prospek arang batu seluas 70,000 hektar. Bagaimanapun, beliau menafikan pembabitan secara langsung. Sinar Daily melaporkan bahawa lesen tersebut telah dibatalkan susulan pendedahan awam.
Syarikat Sabah Mineral Management pula menjelaskan bahawa tiada syarikat dengan nama “Bumi Suria Sdn Bhd” (syarikat yang dikaitkan dengan Farhash) pernah menerima sebarang lesen rasmi daripada kerajaan negeri.
🤷♂️ Goncangan Politik GRS & Ujian Kepimpinan Anwar
Skandal ini memberi tamparan kepada Gabungan Rakyat Sabah (GRS) dan Ketua Menteri, Hajiji Noor. Timbalan Ketua Menteri, Jeffrey Kitingan — yang turut dinamakan dalam rakaman video — mengugut untuk menarik partinya, STAR, keluar dari gabungan kerajaan negeri jika siasatan terus bersifat selektif, seperti dilaporkan oleh MalaysiaNow.
Analisis oleh Fulcrum menyatakan bahawa krisis ini bukan sahaja menggugat kestabilan Sabah, tetapi turut menguji kredibiliti Datuk Seri Anwar Ibrahim sebagai Perdana Menteri yang bertekad melawan rasuah.
📊 Ringkasan Utama
| Perkara | Butiran |
| Suapan | RM350,000 |
| Tertuduh | Albert Tei, Yusof Yacob, Andi Suryady |
| Lesen terlibat | 70,000 hektar kawasan arang batu |
| Syarikat asing | Didakwa beribu pejabat di Singapura |
| Implikasi politik | GRS terancam, reputasi PM teruji |
| Tarikh bicara | 5 Ogos 2025 |
✍️ Kesimpulan
Skandal perlombongan Sabah memperlihatkan pertembungan antara kuasa politik, kepentingan korporat, dan pengurusan sumber asli yang berisiko tinggi. Ia juga mengangkat persoalan tentang sejauh mana keberanian SPRM dan kerajaan untuk bertindak adil terhadap nama-nama besar yang belum didakwa. Dalam konteks politik yang sedang panas menjelang PRN Sabah, pendedahan selanjutnya boleh menjadi pemangkin kepada perubahan landskap kuasa di Borneo.
Skandal perlombongan ini nyata merupakan satu lagi kes rasuah, ketirisan serta isu penyalahgunaan kuasa berskala besar yang memburukkan nama Kerajaan Negeri Sabah. Sebelum ini telah turut terbongkar isu penemuan wang tunai jutaan ringgit melibatkan pihak pengurusan air Sabah.
