Isu kandungan penganiayaan seksual kanak-kanak (CSAM) yang dihasilkan menggunakan kecerdasan buatan (AI) kembali menjadi tumpuan di Dewan Rakyat, susulan soalan yang dikemukakan oleh Ahli Parlimen Bakri, Tan Hong Pin, dalam Mesyuarat Kedua Penggal Kelima Parlimen ke-15 pada 9 Julai 2026.
Tan mahu tahu sama ada penghasilan kandungan sedemikian — walaupun tanpa mangsa kanak-kanak sebenar — merupakan kesalahan jenayah di Malaysia, berapa banyak kes yang telah disiasat dan didakwa antara tahun 2020 hingga 2026, serta sama ada kerajaan bercadang meminda undang-undang sedia ada bagi memastikan kepastian perundangan terhadap kandungan sebegini.
Jawapan Kementerian Komunikasi
Dalam jawapan bertulis yang dikeluarkan, Kementerian Komunikasi mengesahkan bahawa penghasilan CSAM menggunakan AI, walaupun tidak melibatkan mangsa sebenar, boleh merupakan kesalahan jenayah di bawah kerangka undang-undang sedia ada, bergantung kepada fakta dan keadaan setiap kes.
Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC) mengawal selia kandungan sebegini menerusi dua instrumen utama:
- Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 (Akta 588) — Seksyen 233 menjadikan penyebaran kandungan lucah dan jelik melampau sebagai kesalahan, dengan hukuman maksimum penjara dua tahun dan denda sehingga RM500,000. Denda lanjutan RM5,000 sehari dikenakan jika kesalahan diteruskan selepas sabitan.
- Akta Keselamatan Dalam Talian 2025 (Akta 866) — meletakkan CSAM sebagai “kandungan memudaratkan keutamaan” (priority harmful content), yang mewajibkan platform berlesen — Pemberi Perkhidmatan Aplikasi (ASP) dan Pemberi Perkhidmatan Aplikasi Kandungan (CASP) — bertindak proaktif menyekat akses kepada kandungan tersebut.
Jika kesalahan Seksyen 233 melibatkan kanak-kanak, hukuman lebih berat dikenakan: penjara maksimum lima tahun, denda RM500,000, dan kesalahan itu turut diklasifikasikan sebagai boleh tangkap tanpa waran.
Kod Perlindungan Kanak-Kanak & Pindaan Undang-Undang Terbaru
MCMC turut membangunkan Kod Perlindungan Kanak-Kanak di bawah Seksyen 18 Akta 866, yang antara lain mewajibkan pengesahan umur — pengguna bawah 16 tahun tidak dibenarkan mendaftar akaun media sosial.
Satu perkembangan penting yang didedahkan dalam jawapan ini: Rang Undang-Undang Kesalahan-Kesalahan Seksual terhadap Kanak-Kanak (Pindaan) 2026 telah diluluskan di Dewan Rakyat pada 30 Jun 2026, memperluas bidang kuasa luar wilayah bagi menangani jenayah seksual kanak-kanak yang bersifat rentas sempadan — releven memandangkan kandungan AI sering diedarkan menerusi platform dan pelayan luar negara.
Soalan Yang Tidak Terjawab
Menariknya, walaupun soalan asal secara spesifik meminta statistik bilangan kes yang disiasat dan didakwa dari 2020 hingga 2026, jawapan rasmi kerajaan langsung tidak menyertakan sebarang angka. Kementerian juga tidak menyatakan secara jelas sama ada pindaan khusus akan dibuat kepada Akta 588, Akta Komunikasi dan Multimedia, atau Kanun Keseksaan untuk mengatasi jurang kepastian undang-undang terhadap CSAM janaan AI — persoalan (b) yang dikemukakan Tan.
Ketiadaan data ini berkemungkinan akan menjadi bahan susulan bagi ahli Parlimen dalam sesi akan datang, memandangkan isu keselamatan kanak-kanak dalam talian kekal sebagai kebimbangan global yang semakin meningkat dengan kepesatan teknologi penjanaan imej AI.
