Walaupun ratusan juta ringgit diperuntukkan setiap tahun bagi pembangunan luar bandar, sebahagian besar projek di Sarawak masih belum bergerak ke fasa pelaksanaan sebenar, sekali gus menimbulkan persoalan mengenai keberkesanan perancangan dan penyampaian dasar pembangunan kerajaan.
Berdasarkan pendedahan di Parlimen, setakat suku ketiga tahun 2025, sebanyak 316 projek pembangunan luar bandar bernilai RM734.75 juta telah diluluskan untuk dilaksanakan di Sarawak. Namun, daripada jumlah itu, 59.49 peratus atau 188 projek masih berada di peringkat pra-pelaksanaan, manakala hanya 27.85 peratus sedang dilaksanakan dan 11.71 peratus telah siap sepenuhnya.
Situasi ini mencetuskan kebimbangan dalam kalangan pemerhati dasar dan masyarakat setempat, khususnya apabila projek-projek tersebut melibatkan keperluan asas seperti infrastruktur, kemudahan awam dan kesejahteraan komuniti luar bandar.
Peruntukan Besar, Kemajuan Perlahan
Daripada 316 projek yang diluluskan, 32 projek merupakan projek baharu dengan peruntukan RM8.13 juta, manakala 284 projek adalah projek sambungan melibatkan peruntukan jauh lebih besar iaitu RM726.62 juta. Majoriti projek ini adalah projek fizikal, termasuk pembinaan dan penaiktarafan kemudahan asas luar bandar.
Namun, kadar projek yang masih terperangkap di peringkat awal menimbulkan persoalan sama ada isu sebenar berpunca daripada proses kelulusan, kekangan teknikal, kelemahan koordinasi agensi, atau perancangan yang tidak selari dengan realiti di lapangan.
Kesan Terhadap Rakyat Luar Bandar
Bagi penduduk luar bandar di Sarawak, kelewatan ini bukan sekadar isu statistik, tetapi memberi kesan langsung kepada kehidupan seharian mereka. Projek jalan raya, bekalan air bersih, elektrik, kemudahan pendidikan dan kesihatan yang tertangguh bermakna jurang pembangunan antara bandar dan luar bandar terus melebar.
Kelewatan pelaksanaan juga berisiko meningkatkan kos keseluruhan projek akibat inflasi, perubahan spesifikasi dan keperluan tambahan yang timbul selepas tempoh menunggu yang panjang. Akhirnya, rakyat menjadi pihak yang paling terkesan apabila manfaat yang dijanjikan tidak sampai dalam tempoh sepatutnya.
Penjelasan Kerajaan & Cabaran Pelaksanaan
Kerajaan menjelaskan bahawa projek-projek tersebut berada pada pelbagai peringkat perancangan dan akan terus dipantau melalui sesi libat urus, pemantauan lapangan serta tindakan penambahbaikan dari semasa ke semasa. Pemantauan turut dibuat bagi memastikan projek dapat disiapkan mengikut jadual yang ditetapkan.
Namun, penganalisis pembangunan berpandangan bahawa kebergantungan kepada pemantauan semata-mata tidak mencukupi tanpa reformasi menyeluruh terhadap proses perancangan, pelaksanaan dan tadbir urus projek pembangunan luar bandar.
Isu Struktur atau Kegagalan Penyampaian?
Persoalan utama yang timbul ialah sama ada masalah ini berpunca daripada kekangan struktur — seperti proses kelulusan yang panjang, kekurangan kapasiti kontraktor tempatan dan cabaran geografi Sarawak — atau kegagalan sistem penyampaian yang berulang saban tahun.
Jika hampir 60 peratus projek masih belum bermula secara fizikal, ia mencerminkan wujudnya jurang antara perancangan di peringkat pusat dan realiti pelaksanaan di peringkat negeri serta daerah. Tanpa pembaharuan terhadap mekanisme ini, sasaran pembangunan luar bandar berisiko menjadi sekadar angka dalam laporan tahunan.
Keperluan Pendekatan Baharu
Pemerhati dasar mencadangkan agar kerajaan mempertimbangkan pendekatan lebih berfokus, termasuk:
- penyelarasan lebih ketat antara kementerian, agensi pelaksana dan kerajaan negeri;
- keutamaan kepada projek berimpak tinggi yang memberi manfaat segera kepada rakyat;
- serta ketelusan laporan kemajuan yang boleh diakses dan difahami oleh masyarakat setempat.
Pendekatan ini penting bagi memastikan setiap ringgit peruntukan benar-benar diterjemahkan kepada hasil yang dirasai rakyat, bukan sekadar statistik kemajuan di atas kertas.
Kesimpulan
Isu kelewatan projek pembangunan luar bandar di Sarawak bukan sekadar soal teknikal atau pentadbiran, tetapi ujian kepada keupayaan kerajaan menyampaikan pembangunan secara adil dan berkesan.
Selagi sebahagian besar projek masih berada di peringkat pra-pelaksanaan, persoalan akan terus timbul: adakah masalah sebenar terletak pada kelewatan pelaksanaan, atau kegagalan merancang dengan realistik sejak awal?
Bagi rakyat luar bandar Sarawak, jawapan kepada persoalan ini bukan sekadar retorik dasar, tetapi penentu kepada kualiti hidup dan masa depan mereka.
