Status kebajikan waris Seniman Agung Allahyarham Tan Sri P. Ramlee dibangkitkan di Dewan Rakyat pada 9 Julai 2026, susulan hakikat bahawa tempoh perlindungan hak cipta ke atas karya-karya legenda seni itu telah tamat dan memasuki domain awam (public domain) sejak tahun 2023 di bawah Akta Hak Cipta 1987.
Ahli Parlimen Batu Pahat, Tuan Haji Onn bin Abu Bakar, mengemukakan soalan kepada Menteri Komunikasi mengenai status terkini usaha kementerian memelihara kebajikan waris tokoh yang menghasilkan lebih 60 buah filem klasik serta ratusan lagu yang kekal menjadi sebahagian daripada khazanah budaya negara sehingga kini.
Apa Maksud “Public Domain” Bagi Karya P. Ramlee?
Di bawah Akta Hak Cipta 1987, tempoh perlindungan hak cipta karya sinematografi dan muzikal biasanya berkuat kuasa sepanjang hayat pencipta ditambah 50 tahun selepas kematiannya. Oleh kerana P. Ramlee meninggal dunia pada tahun 1973, tempoh perlindungan tersebut tamat pada 2023 — bermakna karya-karya beliau kini boleh digunakan, disalin, diedit atau diedarkan secara bebas oleh sesiapa sahaja tanpa perlu membayar royalti kepada waris atau memohon kebenaran hak cipta.
Perkembangan ini membawa implikasi besar: di satu pihak, ia membuka ruang lebih luas untuk generasi baharu mengakses dan mengeksploitasi warisan seni P. Ramlee secara kreatif; namun di pihak lain, ia turut menimbulkan persoalan mengenai sumber pendapatan waris keluarga yang sebelum ini mungkin bergantung kepada royalti hak cipta tersebut.
Jawapan Kementerian: Fokus Kepada Kebajikan, Bukan Hak Cipta
Dalam jawapannya, Kementerian Komunikasi menegaskan komitmennya memelihara legasi P. Ramlee menerusi Perbadanan Kemajuan Filem Nasional Malaysia (FINAS), meliputi usaha pemuliharaan, pendokumentasian, pendidikan dan pengiktirafan — walaupun tidak menyentuh sebarang cadangan mekanisme baharu untuk memulihkan aliran pendapatan hak cipta kepada waris.
Sebagai bukti sokongan kebajikan konkrit, kementerian mendedahkan bahawa salah seorang waris keluarga Allahyarham, Puan Rashidah Jaafar, telah menerima sumbangan kebajikan menerusi program Ziarah Seni MADANI FINAS pada 26 April 2024.
FINAS turut menjalankan program ziarah dan penyaluran bantuan kebajikan yang lebih luas kepada penggiat industri filem dan kreatif negara — termasuk artis, pelakon dan kru belakang tabir — menerusi Jawatankuasa Hal Ehwal Warga Industri, Kebajikan dan Data Industri.
Isu Yang Masih Belum Terjawab
Jawapan rasmi kerajaan lebih menumpukan kepada program kebajikan am industri kreatif berbanding menjawab secara spesifik implikasi kewangan status public domain terhadap waris P. Ramlee. Tiada penjelasan sama ada kerajaan bercadang memperkenalkan mekanisme khas — seperti dana warisan atau skim royalti alternatif — bagi tokoh-tokoh seni negara yang karyanya telah memasuki domain awam, satu isu yang turut membabitkan banyak seniman legenda lain di Malaysia dalam tempoh akan datang.
Persoalan ini relevan bukan sahaja kepada keluarga P. Ramlee, tetapi turut menjadi kayu ukur bagaimana negara menangani isu serupa bagi tokoh-tokoh seni dan budaya lain yang bakal berdepan situasi sama apabila tempoh perlindungan hak cipta karya mereka turut tamat pada masa hadapan.
